Nghệ nhân Văn Hà – Người giữ lửa làng nghề

Trong cuộc hành trình về làng mộc Văn Hà, Quảng Nam, những người làm công tác bảo tồn đã gặp ông Đinh Thạch, người được dân làng coi như “người giữ lửa cho làng nghề”

Nghệ nhân Văn Hà dựng nhà cổ

Nhằm bảo tồn làng nghề truyền thống Quảng Nam, những ngày cuối tháng 7/2012 chúng tôi tìm về làng mộc Văn Hà để đặt một tủ thờ theo nguyên mẫu tủ thờ của làng nghề làm hiện vật để trưng bày tại Bảo tàng Quảng Nam. Chúng tôi may mắn gặp một người mà tên tuổi của ông đã gắn liền với làng nghề này hơn 70 mươi năm qua – lão nghệ nhân Đinh Thạch (87 tuổi) thôn Văn Hà, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam.

nghe nhan1 Nghệ nhân Văn Hà   Người giữ lửa làng nghề
Nghệ nhân Đinh Thạch đang thực hiện các họa tiết của gian thờ hình “Lưỡng long uyển nguyệt” .

Ông Đinh Thạch cho biết, làng mộc Văn Hà có nguồn gốc từ Nghệ An, do một người họ Đinh vào Quảng Nam khai phá miệt vườn và đã dừng chân tại làng Văn Hà và phát triển làng nghề từ đó đến nay đã hơn 200 năm. Qua quá trình giao lưu và học hỏi, các nghệ nhân làng mộc Văn Hà với bàn tay tài hoa và óc sáng tạo phong phú của mình để làm nên những sản phẩm mang đầy tính mỹ thuật, độc đáo.

Làng mộc Văn Hà thuộc tổng Vinh Quý, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình, nay thuộc thôn Văn Hà, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. Xưa, làng mộc Văn Hà vốn rất nổi tiếng về và bàn tay tài hoa của người thợ Văn Hà đã in dấu ở hàng trăm nhà cổ miền Trung thuộc những gia đình giàu có, địa vị cao. Kể cả các đình, chùa cùng nhiều công trình dinh thự, đền đài ở Huế, các nhà rường đều do Văn Hà thực hiện, mang đậm phong cách kiến trúc với những hoa văn điêu khắc độc đáo đều do người thợ Văn Hà dựng nên.

Muốn chắc tay nghề phải tìm thợ giỏi học

Ông Đinh Thạch nhớ lại, lần đầu tiên mới 16 tuổi theo cha Đinh Văn Kiều đi làm mộc vào năm 1940 tại xã Tiên Lãnh, huyện Tiên Phước (Quảng Nam) làm ngôi nhà ba gian cho ông Ninh. Nhà làm bằng gỗ mít, trần lót gỗ giổi, 4 tháng sau nhà mới hoàn thành. Vì mới học nghề nên ông Thạch chỉ được chủ nhà trả mỗi ngày 5 xu, còn thợ cả được trả một giác bạc. Chăm làm, lại có năng khiếu, đến năm 22 tuổi ông đã trở thành thợ chính. Cha ông bảo, để chắc tay nghề phải tìm thợ giỏi hơn cha mà học. Sau đó, ông cùng một người thợ trong làng lên Thạnh Bình, huyện Tiên Phước làm nhà cho ông xã Ngoan, nhà ba gian với 24 cây cột mít, kèo chạm hoa văn, gian chính làm khuôn bông thượng do ông chạm trổ, khi hoàn thành chủ nhà rất vừa ý bèn cho người gánh heo về tận làng mộc Văn Hà tạ ơn…

sac phong Nghệ nhân Văn Hà   Người giữ lửa làng nghề
Sắc phong triều Nguyễn ban tặng cho làng mộc Văn Hà.

Dẫn chúng tôi về tự đường tộc Đinh Văn, sau khi thắp nén hương lên bàn thờ tổ tiên, ông lấy trong hộp gỗ cất giữ các sắc phong của vua triều Nguyễn ban cho thợ mộc Văn Hà khi tham gia xây dựng cố đô Huế. Theo ông, đó là các sắc phong vua ban từ vua Minh Mạng năm thứ 12, Tự Đức năm thứ 10, Thành Thái năm thứ 10, Đồng Khánh năm thứ 3. Riêng ông Đinh Văn Cái được phong “Tài công đô đốc, thiện ân”.

Hôm chúng tôi đến nhà, ông Thạch đang tỉ mỉ sửa lại các họa tiết giữa gian thờ hình “lưỡng long uyển nguyệt”. Vừa rót nước mời khách, ông vừa tâm sự: hiện nay ở Tam Kỳ, Phú Ninh, Tiên Phước… còn hơn 60 ngôi nhà cổ do người thợ Văn Hà làm nên. Năm 2008, sợ nghề mộc Văn Hà thất truyền, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Phú Ninh kết hợp cùng ông mở lớp truyền nghề cho 10 thanh niên địa phương, nhưng xem ra nghề mộc khó truyền cho lớp trẻ.

Ông Thạch đã tặng Bảo tàng Quảng Nam 1 khuôn bánh in bằng gỗ mít hình “Tứ lân, Chân nơm” và một cưa đợi (loại hai người kéo) như một cách giúp mọi người biết nhiều hơn về làng mộc Văn Hà. Còn chúng tôi, những người làm công tác văn hóa rất đỗi vui mừng vì đã có thêm những hiện vật về làng nghề truyền thống Quảng Nam vào loại quý hiếm, góp phần làm phong phú hơn trong kho tàng văn hóa đất Quảng.

Mong một ngày Văn Hà, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam sẽ hưng thịnh trở lại như xưa, rồi đây cả làng Văn Hà sẽ thức dậy cùng nhịp sống của làng và cũng huy vọng Văn Hà luôn được đầu tư của các cấp các ngành trong tỉnh để nó được phục hồi như bao ước của các tiền nhân.

                                                                                                                                         Theo LV

Cùng Danh Mục :

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>